Przepadek pojazdu zależy od kwalifikacji czynu, stężenia alkoholu, własności pojazdu oraz przepisów właściwych dla daty przestępstwa. Zasady wprowadzone w 2024 r. uległy zmianom. Poniżej opisano aktualne brzmienie art. 44b Kodeksu karnego.
Kiedy sąd może orzec przepadek?
Art. 44b § 1 k.k. przewiduje możliwość przepadku m.in. przy skazaniu za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego z art. 178a § 1 lub 4, a także w innych wskazanych w przepisie sprawach, w tym określonym naruszeniu sądowego zakazu. Nie należy traktować każdego przypadku „jazdy pod wpływem” jako identycznej podstawy przepadku.
Próg 1,5 promila
W przypadkach wskazanych w art. 44b § 1a, m.in. przy art. 178a § 1 lub 4, stężenie co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu, albo prowadzące do takiego stężenia, co do zasady oznacza obowiązek orzeczenia przepadku. Przepis pozwala odstąpić w wyjątkowym wypadku uzasadnionym szczególnymi okolicznościami. Własność i pozostałe wyłączenia nadal wymagają oceny.
Samochód pożyczony, leasing lub współwłasność
Przepadku pojazdu nie orzeka się, jeżeli w chwili czynu nie był on wyłączną własnością sprawcy. W takiej sytuacji art. 44b § 6 przewiduje obowiązkową nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa od 5000 do 500 000 zł. Aktualna regulacja nie polega na automatycznym zasądzeniu równowartości cudzego samochodu. Ocenę własności trzeba oprzeć na dokumentach i stosunkach majątkowych.
Utrata lub zniszczenie pojazdu
Jeżeli przepadek jest niemożliwy lub niecelowy, w szczególności z uwagi na zbycie, utratę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie pojazdu, art. 44b § 5 pkt 2 wyłącza jego orzeczenie. W tym wariancie sąd może orzec nawiązkę w granicach wskazanych w § 6.
Zabezpieczenie pojazdu a prawomocne rozstrzygnięcie
Zajęcie lub zabezpieczenie w postępowaniu nie oznacza jeszcze prawomocnego przepadku. Trzeba odróżnić czynności organów w toku sprawy od końcowego rozstrzygnięcia sądu i sprawdzić tryb jego zaskarżenia.
Które przepisy stosuje się do starszej sprawy?
Dla czynu popełnionego przed zmianą prawa znaczenie ma art. 4 k.k. i porównanie ustaw pod kątem względności dla sprawcy. Nie należy mechanicznie przenosić obecnych zasad do każdej starszej sprawy. Do konsultacji warto przygotować datę czynu, wyniki badań, dokumenty własności, informacje o wcześniejszych skazaniach i pisma dotyczące zabezpieczenia.
Autor: adw. Dariusz Sięka. Kancelaria adwokacka w Krakowie, Rynek Dębnicki 6/1. Ponad 15 lat doświadczenia w pomocy prawnej.
Aktualizacja: . Podstawy prawne: Kodeks karny — art. 4, 44b i 178a.
Informacje ogólne. Ocena konkretnej sprawy wymaga analizy dokumentów, dat i okoliczności.